افکارشیطانی ابن تیمیّه، دانشمندان هم زمان خویش را وادار به نشان دادن عکس العمل نمود به طوری که شخصیّت های متعدّدی از اهل سنّت، که هر یک در عصرخود از استوانه  های علمی شام و مصر به شمار می رفته اند، دیدگاه های او را با آموزه های انبیاء و اولیای الهی مغایر شمرده و در نقد و ردِّ وی کتاب های مستقلی نوشته اند.                                                                 

     برای آن که از داوری دانشمندان بزرگ اهل سنّت نسبت به افکار ابن تیمیّه مطّلع شوید، نمونه وار به برخی از سخنان آنان اشاره می کنیم:                       

1- شمس الدین ذهَبی، دانشمند مشهور اهل سنّت، در علم حدیث و رجال و دِرایه سرآمد عصر خویش بود. در نامۀ بلند و پند آمیزش به ابن تیمیه چنین می نویسد: 

<< آیا وقت آن نرسیده است که از جهالت دست برداری و توبه کنی؟! بدان که تو، به دهۀ هفتم عمر خود گام نهاده ای و مرگت نزدیک شده است. به خدا قسم، فکر نمی کنم تو به یاد مرگ باشی، بلکه کسانی را هم که به یاد مرگ هستند تحقیر می کنی! فکر نمی کنم سخن مرا بپذیری و به من گوش دهی؛ به خدا قسم در میان دشمنان تو، افراد صالح و خردمند و دانشور فراوانند، چنان که در بین دوستانت نیز افراد گنهکار و دروغگو و نادان و بی عار، زیاد به چشم می خورند! بدان که من خوشحالم که در ظاهر از من بدگویی کنی؛ ولی در باطن از نصیحتم پند گیر. رحمت خدا بر آن کس که عیبم را- به رسم هدیه- به من بازگو کند...>>[1]                                                                                      

2- سُبکی، محقق هم عصر ابن تیمیّه، معتقد است :<< ابن تیمیّه- در پوشش پیروی از کتاب و سنّت، و دعوت مردم به حق و هدایتشان به سوی بهشت – در عقاید اسلامی بدعت گذاشت و ارکان اسلام را درهم شکست. او با اتفاق مسلمانان به مخالفت برخاست و سخنی گفت که لازمۀ آن، جسمانی بودن خدا و مُرَکّب بودن ذاتِ اوست.[2]                                                                                  

3- ابن شاکر در شرح حال ابن تیمیّه از رساله ای یاد می کند که وی دربارۀ فضایل معاویه و عدم جواز لعن یزید نوشته است.[3]                                   

4 – ابن حجر هیثمی دانشمند اهل سنّت، ابن تیمیّه را فردی می داند که: خدا او را خوار و گمراه و کور و کر کرده است و پیشوایان اهل سنّت بر فساد افکار و اقوال او تصریح دارند. هر کس می خواهد از عقاید وی آگاه شود به کتاب های ابوالحسن سُبکی و فرزندش تاج الدین و امام اهل سنّت عز بن جماعه و غیر آنان رجوع کند. سخنان ابن تیمیّه فاقد ارزش بوده و او فردی بدعت گزار، گمراه و گمراه گر، و غیر معتدل است. خداوند، به عدلش با او رفتار کرده و ما را از شرّ عقیده و راه و رسم وی حفظ کند![4]                                                       

     دانشمندان فوق الذکر، الحق والانصاف به وظیفۀ خویش در مقابله با انحرافات وی عمل کرده و به سخن رسول خدا(ص) تجسّم بخشیدند، آن جا که می فرماید:

<< اذا ظهرت البدع فی اُمتي فَعَلی العالِم أن یَظهَر عِلمه فمََن لم یَفعل فعَلیهِ لعنة الله >>[5]                                                                                            

یعنی آنگاه که بدعت ها در جامعه، آشکار می شود لازم است دانشمندان با روشنگری های عالمانۀ خویش با آن ها به مبارزه برخیزند.                           

     بنابر مطالب مطروحه و مسائل مشروحه، بر تمامی عالمان، خردمندان، آگاهان، دانشمندان و اندیشمندان عالم خاکی، لازم است در جهت عمل به وظیفۀ اسلامی و انسانی خویش، اذهان بشریّت، بالاخص جوانان را از گزند افکار و اعمال وحشیانۀ وها بیان نابخرد، مصون دارند تا ...                                    

والسّلام علی من التبع الهدی

.................................................................

1- تکملةالسیف الصقیل، شیخ محمدزاهد کوثری مصری، صص 109- 192.

2- الدرّة المضیئة في الرّد علی ابن تیمیّه، سُبکی، ص5.

3- فوات الوفیات، کتبی، ج1، ص77.

4- الفتاوی الحدیثه، 86، تطهیرالفؤاد،9 چاپ مصر، نگارش شیخ محمد بخیت.

5- اصول کافی، ج1، ص54، باب البدع والرأی، حدیث1.